1990-12-24 zm. Dz.U.90.89.521 §1

2001-01-01 zm.wyn.z Dz.U.00.122.1321 art.75 ust.1

2001-07-01 zm. Dz.U.98.162.1131 §1

z dnia 31 grudnia 1988 r.

w sprawie dozoru technicznego.^*

(Dz. U. z dnia 16 stycznia 1989 r.)

Na podstawie art. 4 ust. 3, art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1987 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 36, poz. 202) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1 

§ 1. Dozorowi technicznemu podlegają następujące rodzaje urządzeń technicznych:

1) ⁽¹⁾ urządzenia ciśnieniowe, w których są zawarte ciecze lub gazy pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego, jak:

a) kotły parowe, przeznaczone do wytwarzania pary z cieczy energetycznej z użyciem ciepła uzyskanego w drodze reakcji egzotermicznych lub z energii elektrycznej,

b) kotły cieczowe (w tym również kotły wodne), przeznaczone do podgrzewania cieczy bez zmiany jej stanu skupienia, z użyciem ciepła uzyskanego w drodze reakcji egzotermicznych lub z energii elektrycznej,

c) ⁽²⁾ zbiorniki stałe o iloczynie nadciśnienia i pojemności wyższym od 0,005 MPa x m³, przeznaczone do magazynowania cieczy lub gazów albo do prowadzenia w nich procesu technologicznego pod ciśnieniem wyższym od 0,05 MPa, w tym również stabilizatory pary oraz wymienniki ciepła i wytwarzacze pary, tj. zbiorniki złożone z dwóch lub więcej przestrzeni oddzielonych ściankami, przeznaczone do wymiany ciepła między przepływającymi czynnikami,

d) ⁽³⁾ zbiorniki o pojemności powyżej 350 cm³, przenośne i transportowe, przeznaczone do magazynowania cieczy lub gazów, zmieniające miejsce między napełnianiem i opróżnianiem, z wyłączeniem zbiorników do napojów gazowanych,

e) wytwornice acetylenu stałe i przenośne, przeznaczone do wytwarzania acetylenu w wyniku reakcji chemicznej między wodą i węglikiem wapnia, wraz ze zbiornikami służącymi do magazynowania, schładzania, osuszania i oczyszczania acetylenu oraz urządzeniami zabezpieczającymi, umieszczonymi na przewodach rozprowadzających albo bezpośrednio na wytwornicy,

f) ⁽⁴⁾ rurociągi parowe oraz ich armatura, łączące kocioł z turbiną,

g) ⁽⁵⁾ rurociągi przesyłowe i technologiczne, w części stanowiącej urządzenia techniczne w rozumieniu przepisów o dozorze technicznym, do materiałów niebezpiecznych o właściwościach trujących, żrących i palnych pod ciśnieniem wyższym niż 0,05 MPa i średnicy nominalnej większej niż DN 25 wyprodukowane lub przebudowywane po dniu wejścia w życie rozporządzenia, przeznaczone do:

- gazów sprężonych, gazów skroplonych, gazów rozpuszczonych pod ciśnieniem, par oraz tych cieczy, dla których nadciśnienie pary przy najwyższej dopuszczalnej temperaturze jest wyższe niż 0,05 MPa,

- cieczy, których pary przy najwyższej dopuszczalnej temperaturze mają nadciśnienie niższe niż 0,05 MPa, jeżeli iloczyn nadciśnienia cieczy i średnicy nominalnej rurociągu DN jest większy niż 200 MPa x mm,

2) ⁽⁶⁾ zbiorniki bezciśnieniowe i zbiorniki ciśnieniowe o ciśnieniu nie wyższym niż 0,05 MPa, przeznaczone do magazynowania materiałów niebezpiecznych o właściwościach trujących lub żrących oraz materiałów ciekłych zapalnych, których prężność pary w temperaturze 50°C nie jest większa niż 0,3 MPa, a temperatura zapłonu nie wyższa niż 61°C, oraz przewozu tych materiałów, dopuszczonego na podstawie odrębnych przepisów,

3) dźwignice, tj. środki transportu o zasięgu ograniczonym i ruchu przerywanym, przeznaczone do przemieszczania osób lub ładunków, a w szczególności:

a) wciągarki i wciągniki, wraz z koniecznym wyposażeniem, przeznaczone do przemieszczania osób lub ładunków za pośrednictwem cięgna zakończonego urządzeniem chwytającym,

b) ⁽⁷⁾ suwnice, przeznaczone do przemieszczania ładunków w pionie i poziomie,

c) żurawie, przeznaczone do przemieszczania ładunków, których wysięgnik może wykonywać ruchy obrotowe w płaszczyźnie poziomej, pionowej, lub pionowej i poziomej jednocześnie,

d) układnice przeznaczone do składowania ładunków w magazynach,

e) układnice przeznaczone do układania torów,

f) dźwigi składające się z podstawy ładunkowej (kabiny,platformy itp.), prowadzonej w prowadnicach, i przemieszczającego ją zespołu napędowego (wciągarki, wciągnika, dźwignika śrubowego, tłokowego lub zębatkowego), przeznaczone do pionowego przemieszczania osób lub ładunków,

g) wyciągi towarowe, w tym również wyciągi statków, składające się z podstawy ładunkowej (wózek, kosz itp.), prowadzonej w pochyłych prowadnicach, przystosowane do pochyłego przemieszczania ładunków za pomocą wciągarek lub wciągników,

h) ⁽⁸⁾ podesty ruchome, przystosowane do przemieszczania platform roboczych w pionie lub w pionie i poziomie,

i) dźwignice linotorowe, w których jedna lub więcej lin nośnych rozpiętych między podporami stanowi tor jezdny do przemieszczania ładunków,

j) ⁽⁹⁾ dźwigniki przeznaczone do przemieszczania ładunków w pionie za pośrednictwem sztywnego elementu,

4) urządzenia techniczne baz przeładunkowych inne niż wymienione w pkt 3, a w szczególności:

a) urządzenia służące do manipulacji kontenerami w płaszczyźnie poziomej i pionowej,

b) urządzenia ciągów technologicznych przeładowczych, składające się z urządzeń załadowczych, wyładowczych lub podających ładunki,

5) ⁽¹⁰⁾ przenośniki, tj. środki transportu o zasięgu ograniczonym i ruchu ciągłym, przeznaczone do przemieszczania osób lub materiałów niebezpiecznych w pionie, w poziomie, w pionie i poziomie, pod kątem lub o ruchu obrotowym, a w szczególności:

a) przenośniki kabinowe i krzesełkowe,

b) schody ruchome,

c) chodniki ruchome,

6) ⁽¹¹⁾ osobowe i towarowe koleje linowe oraz wyciągi narciarskie,

7) ⁽¹²⁾ urządzenia do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych,

8) ⁽¹³⁾ urządzenia do morskich prac podwodnych,

9) ⁽¹⁴⁾ pomosty ruchome z zespołami napędowymi w przystaniach promowych.

 

Rozdział 2 

§ 2. 1. Urząd Dozoru Technicznego, zwany dalej "Urzędem", jest centralnym organem administracji państwowej realizującym zadania związane z wykonywaniem dozoru technicznego w zakresie ustalonym w ustawie z dnia 19 listopada 1987 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 36, poz. 202), zwanej dalej "ustawą", i aktach wykonawczych do niej.

2. Do zakresu działania Urzędu w dziedzinie nadzoru i kontroli nad stosowaniem oraz przestrzeganiem przepisów o dozorze technicznym i norm, a także zasad z zakresu bezpieczeństwa techniki, należy w szczególności:

1) opracowywanie i wydawanie warunków technicznych dozoru technicznego,

2) badanie problematyki zagrożeń stwarzanych przez urządzenia techniczne oraz inicjowanie zmian w normach i przepisach o dozorze technicznym w celu zapewnienia bezpiecznej pracy urządzeń technicznych,

3) określanie kryteriów ustalania form dozoru technicznego,

4) ustalanie programów szkolenia pracowników jednostek gospodarki uspołecznionej, upoważnianych do wykonywania określonych czynności dozoru technicznego,

5) określanie kierunków szkolenia projektantów, wytwórców urządzeń oraz osób obsługujących, naprawiających i konserwujących urządzenia w zakresie bezpiecznej pracy urządzeń technicznych,

6) prowadzenie działalności popularyzatorskiej w zakresie bezpiecznej pracy urządzeń technicznych oraz organizowanie konsultacji w tej dziedzinie,

7) opracowywanie projektów norm określających zasady i warunki bezpiecznej pracy urządzeń technicznych.

3. Do zakresu działania Urzędu w dziedzinie nadzoru nad organizowaniem i wykonywaniem dozoru technicznego należy w szczególności:

1) kontrolowanie wykonywania dozoru technicznego przez podległe inspektoraty dozoru technicznego, w tym prawidłowości ustalania form wykonywania dozoru technicznego nad urządzeniami technicznymi,

2) koordynowanie działalności w zakresie uzgadniania wymagań technicznych lub warunków technicznych dozoru technicznego dla importowanych urządzeń technicznych oraz materiałów i elementów stosowanych do budowy i naprawy urządzeń technicznych lub nabycia za granicą licencji na ich produkcję,

3) inicjowanie przedsięwzięć mających na celu zapewnienie organizacyjno-technicznych i ekonomicznych warunków wykonywania dozoru technicznego,

4) szkolenie pracowników dozoru technicznego,

5) występowanie z wnioskami o zmianę wysokości opłat za czynności organów dozoru technicznego.

§ 3. Do zakresu działania Urzędu, oprócz działań wymienionych w § 2, należy również współpraca z Polskim Komitetem Normalizacji, Miar i Jakości w dziedzinie działalności normalizacyjnej, dotyczącej zagadnień bezpiecznej pracy urządzeń technicznych, a w szczególności:

1) udział w pracach związanych z programowaniem i planowaniem prac normalizacyjnych,

2) wnioskowanie i opiniowanie projektów norm związanych z bezpieczną pracą urządzeń technicznych,

3) uczestniczenie w pracach normalizacyjnych, wynikających z międzynarodowej współpracy normalizacyjnej.

 

Rozdział 3 

§ 4. Do zakresu działania inspektoratów dozoru technicznego należy w szczególności:

1) uzgadnianie dokumentacji urządzeń technicznych w zakresie zgodności z przepisami o dozorze technicznym i warunkach dozoru technicznego,

2) przeprowadzanie kontroli określonych materiałów i elementów przeznaczonych do budowy i naprawy urządzeń technicznych,

3) przeprowadzanie badań technicznych urządzeń przed wydaniem decyzji zezwalającej na eksploatację lub dopuszczającej do obrotu,

4) prowadzenie ewidencji urządzeń technicznych,

5) ustalanie formy wykonywania dozoru technicznego,

6) prowadzenie postępowania w sprawach:

a) uprawnień do wytwarzania materiałów i elementów stosowanych do budowy i naprawy urządzeń technicznych,

b) uprawnień do wytwarzania urządzeń technicznych,

c) uprawnień do dokonywania napraw urządzeń technicznych,

d) zezwalania na eksploatację urządzeń technicznych,

e) wstrzymywania eksploatacji urządzeń technicznych, wycofywania urządzeń z obrotu i wstrzymywania ich wytwarzania,

f) dopuszczania urządzeń technicznych do obrotu,

g) zawieszania lub cofania uprawnień do wytwarzania materiałów, elementów lub urządzeń technicznych w wypadkach określonych w art. 8 ust. 4 ustawy,

h) wyrażania zgody na dokonywanie przeróbek urządzeń technicznych,

7) wydawanie upoważnień pracownikom jednostek gospodarki uspołecznionej do wykonywania określonych czynności z zakresu dozoru technicznego,

8) wykonywanie badań i kontroli stanu urządzeń technicznych,

9) ⁽¹⁵⁾ sprawdzanie kwalifikacji osób, wytwarzających, obsługujących, konserwujących i naprawiających urządzenia techniczne potwierdzane wydaniem zaświadczeń uprawniających, wymaganych odrębnymi przepisami,

10) wykonywanie kontroli nad przestrzeganiem przepisów dozoru technicznego oraz norm i zasad z zakresu bezpiecznej pracy urządzeń technicznych,

11) prowadzenie doradztwa w zakresie bezpiecznej pracy urządzeń technicznych.

§ 5. Do zakresu działania inspektoratów dozoru technicznego należy ponadto:

1) prowadzenie działalności mającej na celu podnoszenie kwalifikacji pracowników inspektoratów,

2) ⁽¹⁶⁾ uzgadnianie programów szkolenia osób projektujących, wytwarzających, obsługujących i konserwujących urządzenia techniczne.

 

Rozdział 4 

§ 6. Specjalistycznymi organami dozoru technicznego są:

1) ⁽¹⁷⁾ organy kolejowego dozoru technicznego i organy dozoru technicznego żeglugi morskiej, podporządkowane Ministrowi Transportu i Gospodarki Morskiej,

2) organy wojskowego dozoru technicznego podlegające Ministrowi Obrony Narodowej.

§ 7. Specjalistycznemu dozorowi technicznemu organów kolejowego dozoru technicznego podlegają urządzenia techniczne:

1) zainstalowane na obszarze kolejowym, w kolejowych pojazdach szynowych oraz na bocznicach kolejowych,

2) ⁽¹⁸⁾ osobowe i towarowe koleje linowe oraz wyciągi narciarskie,

3) ⁽¹⁹⁾ zbiorniki, w tym cysterny w ruchu kolejowym, drogowym i żegludze śródlądowej,

4) ⁽²⁰⁾ inne urządzenia techniczne eksploatowane przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" oraz inne przedsiębiorstwa podporządkowane Ministrowi Transportu i Gospodarki Morskiej.

§ 8. 1. Specjalistycznemu dozorowi technicznemu organów dozoru technicznego żeglugi morskiej podlegają następujące urządzenia techniczne na statkach morskich, pontonach, w dokach i w portach morskich:

1) urządzenia ciśnieniowe,

2) bezciśnieniowe zbiorniki (cysterny),

3) ⁽²¹⁾ dźwignice.

2. Specjalistycznemu dozorowi technicznemu żeglugi morskiej podlegają ponadto:

1) urządzenia techniczne w ciągach technologicznych portowych baz przeładunkowych, których miejscem pracy jest teren administrowany przez urzędy morskie,

2) urządzenia techniczne, stanowiące wyposażenie innych stanowisk zlokalizowanych na terenie przeznaczonym do prac przeładunkowych i innych czynności wchodzących w zakres obsługi żeglugi morskiej.

§ 9. ⁽²²⁾ Specjalistycznemu dozorowi technicznemu organów wojskowego dozoru technicznego podlegają urządzenia techniczne zainstalowane lub użytkowane na terenie wojskowych obiektów zamkniętych w jednostkach organizacyjnych nadzorowanych, podległych lub podporządkowanych Ministrowi Obrony Narodowej oraz urządzenia techniczne o szczególnej konstrukcji, sposobie eksploatacji lub przeznaczeniu, zainstalowane lub użytkowane w jednostkach wojskowych nadzorowanych, podległych lub podporządkowanych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej.

§ 10. ⁽²³⁾ (skreślony).

Rozdział 5 

§ 11. Czynności dozoru technicznego wykonuje się w jednostkach gospodarki uspołecznionej i nie uspołecznionej projektujących urządzenia techniczne, wytwarzających urządzenia techniczne, a także materiały i elementy do ich budowy i naprawy oraz eksploatujących i naprawiających urządzenia techniczne, zwanych dalej "jednostkami"

§ 12. Czynności dozoru technicznego wykonuje pracownik organu dozoru technicznego, zwany dalej "inspektorem"

§ 13. Czynności dozoru technicznego, określone w art. 31 ust. 1 ustawy, mogą również wykonywać upoważnieni pracownicy jednostek gospodarki uspołecznionej.

§ 14. Inspektor nie podlega rewizji osobistej przewidzianej w wewnętrznych regulaminach jednostki, w której wykonuje czynności dozoru technicznego.

§ 15. Czynności dozoru technicznego wykonuje się w dniach i godzinach pracy obowiązujących w jednostce, a w razie potrzeby również w dniach wolnych od pracy i poza godzinami pracy, po uzgodnieniu z kierownikiem jednostki.

§ 16. Inspektor jest uprawniony do:

1) wstępu za okazaniem upoważnienia i legitymacji służbowej, bez potrzeby uzyskiwania przepustki, do pomieszczeń i obiektów, w których znajdują się urządzenia techniczne,

2) poruszania się w tych pomieszczeniach i obiektach, chyba że przepisy szczególnie stanowią inaczej,

3) dostępu do urządzeń technicznych,

4) żądania od kierownika jednostki niezbędnych informacji i przedstawiania koniecznych dokumentów oraz materiałów,

5) przeprowadzania w uzgodnionych terminach badań, prób i pomiarów oraz innych czynności potrzebnych do ustalenia stanu urządzenia technicznego, prawidłowości jego eksploatacji lub naprawy, a także prawidłowości wykonywania określonych materiałów i elementów stosowanych do budowy i naprawy urządzenia technicznego,

6) wydawania zaleceń pokontrolnych.

§ 17. Czynności dozoru technicznego inspektor wykonuje w obecności kierownika jednostki lub osoby upoważnionej.

§ 18. Inspektor jest obowiązany do przestrzegania przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy obowiązujących w jednostce kontrolowanej.

§ 19. Kierownik jednostki, w której są wykonywane czynności dozoru technicznego, w celu sprawnego ich przeprowadzenia jest obowiązany zapewnić bezpieczne warunki pracy przez umożliwienie bezpiecznego dostępu do badanego urządzenia technicznego, w szczególności spowodowanie wstrzymania w bezpośrednim otoczeniu badanego urządzenia prac budowlanych, montażowych, remontowych i innych, mogących zagrażać bezpieczeństwu inspektora.

§ 20. Inspektor ma prawo odmówić wykonania czynności dozoru technicznego w razie stwierdzenia niewłaściwych warunków do ich przeprowadzenia, a w szczególności:

1) niedostatecznego stanu przygotowania urządzenia technicznego do badania,

2) niewłaściwego oświetlenia lub występowania oparów utrudniających widoczność,

3) przekroczenia dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy lub dopuszczalnej granicy niskich i wysokich temperatur.

§ 21. 1. Z wykonania czynności dozoru technicznego inspektor sporządza protokół.

2. Protokół podpisują inspektor, kierownik jednostki lub jego zastępca albo osoba upoważniona.

3. Jeden egzemplarz protokołu pozostawia się za pokwitowaniem w jednostce.

4. Zbiór protokołów dotyczących danego urządzenia technicznego tworzy księgę rewizyjną urządzenia technicznego, przechowywaną w jednostce.

§ 22. Do pracowników jednostek gospodarki uspołecznionej, o których mowa w § 13, stosuje się odpowiednio przepisy § 16 pkt 3-5 oraz § 17, 19 i 20.

§ 23. 1. Z czynności dozoru technicznego upoważniony pracownik dokonuje wpisu do księgi rewizyjnej urządzenia, w której podaje się datę wykonania czynności i treść poczynionych ustaleń.

2. W razie konieczności wydania decyzji z zakresu dozoru technicznego, pracownik, o którym mowa w ust. 1, niezwłocznie powiadamia właściwy organ dozoru technicznego.

§ 24. 1. Czynnościami dozoru technicznego są objęte również urządzenia techniczne eksploatowane przez osoby fizyczne.

2. Przepisy § 12 i 14-21, dotyczące jednostek, stosuje się odpowiednio podczas wykonywania czynności dozoru technicznego, o których mowa w ust. 1.

Rozdział 6 

§ 25. Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lutego 1981 r. w sprawie dozoru technicznego (Dz. U. Nr 8, poz. 34).

§ 26. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

_____________________________________________

^* Z dniem 1 stycznia 2001 r. rozporządzenie traci moc w części sprzecznej z przepisami ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz.U.00.122.1321) - zob. art. 75 ust. 1 powołanej ustawy.